Nghe văn bản
Bản tin tuần 18
LUẬT LAO ĐỘNG NĂM 2019
"Trong bất kỳ quốc gia nào, trẻ em và thanh thiếu niên luôn là đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ, không chỉ trong đời sống gia đình mà còn trong cả quan hệ lao động. Để đảm bảo sự phát triển toàn diện về thể chất lẫn tinh thần cho thế hệ trẻ, pháp luật Việt Nam đã đưa ra những rào cản pháp lý cần thiết nhằm ngăn chặn việc lạm dụng sức lao động sớm.
Cụ thể, Điều 143 của Bộ luật Lao động 2019 đã xác lập những tiêu chuẩn đầu tiên về khái niệm 'Lao động chưa thành niên' và phân loại cụ thể các độ tuổi được phép tham gia vào thị trường lao động."
Điều 143. Lao động chưa thành niên
1. Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi.
2. Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không được làm công việc hoặc làm việc ở nơi làm việc quy định tại Điều 147 của Bộ luật này.
3. Người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi chỉ được làm công việc nhẹ theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành.
4. Người chưa đủ 13 tuổi chỉ được làm các công việc theo quy định tại khoản 3 Điều 145 của Bộ luật này.
Nhóm 1: Từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi (Khoản 2)
Đây là nhóm lao động đã có sự phát triển nhất định về thể chất nhưng chưa hoàn thiện về tâm lý và nhận thức pháp lý.
Mở rộng: Dù được phép làm việc, nhưng họ bị cấm tuyệt đối ở các nơi như: sòng bạc, quán bar, karaoke, cơ sở mát-xa hoặc các công việc nặng nhọc, độc hại (như khai thác khoáng sản, làm việc dưới nước sâu).
Ví dụ thực tiễn: Một bạn trẻ 16 tuổi có thể làm nhân viên phục vụ tại một quán cà phê sách hoặc quán ăn gia đình. Tuy nhiên, nếu quán đó chuyển mô hình sang Bar/Pub hoạt động về đêm, chủ lao động buộc phải chấm dứt hợp đồng hoặc chuyển bạn sang vị trí khác phù hợp vì đây là môi trường cấm theo Điều 147.
Nhóm 2: Từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi (Khoản 3)
Pháp luật chỉ cho phép nhóm này tham gia để làm quen với lao động và kiếm thêm thu nhập một cách hạn chế.
Mở rộng: Danh mục "công việc nhẹ" thường bao gồm: biểu diễn nghệ thuật, vận động viên năng khiếu, các nghề thủ công truyền thống hoặc gói bánh kẹo.
Ví dụ thực tiễn: Một học sinh 14 tuổi có thể ký hợp đồng làm mẫu ảnh nhí hoặc vẽ tranh gốm tại các làng nghề truyền thống vào dịp hè. Tuy nhiên, em không được làm quá 4 giờ/ngày và chủ lao động phải đảm bảo việc này không làm em phải bỏ học.
Nhóm 3: Dưới 13 tuổi (Khoản 4)
Đây là nhóm đối tượng đặc biệt, cần sự bảo vệ tối đa.
Các công việc dành cho lứa tuổi này cực kỳ hẹp, chủ yếu là các hoạt động mang tính chất năng khiếu và nghệ thuật.
Ví dụ thực tiễn: Các diễn viên nhí tham gia đóng phim điện ảnh hoặc các thí sinh nhí trong các chương trình truyền hình thực tế. Việc sử dụng lao động ở độ tuổi này phải có sự đồng ý của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội địa phương và có sự giám sát của cha mẹ suốt quá trình làm việc.
Cụ thể, Điều 143 của Bộ luật Lao động 2019 đã xác lập những tiêu chuẩn đầu tiên về khái niệm 'Lao động chưa thành niên' và phân loại cụ thể các độ tuổi được phép tham gia vào thị trường lao động."
Điều 143. Lao động chưa thành niên
1. Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi.
2. Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không được làm công việc hoặc làm việc ở nơi làm việc quy định tại Điều 147 của Bộ luật này.
3. Người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi chỉ được làm công việc nhẹ theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành.
4. Người chưa đủ 13 tuổi chỉ được làm các công việc theo quy định tại khoản 3 Điều 145 của Bộ luật này.
Nhóm 1: Từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi (Khoản 2)
Đây là nhóm lao động đã có sự phát triển nhất định về thể chất nhưng chưa hoàn thiện về tâm lý và nhận thức pháp lý.
Mở rộng: Dù được phép làm việc, nhưng họ bị cấm tuyệt đối ở các nơi như: sòng bạc, quán bar, karaoke, cơ sở mát-xa hoặc các công việc nặng nhọc, độc hại (như khai thác khoáng sản, làm việc dưới nước sâu).
Ví dụ thực tiễn: Một bạn trẻ 16 tuổi có thể làm nhân viên phục vụ tại một quán cà phê sách hoặc quán ăn gia đình. Tuy nhiên, nếu quán đó chuyển mô hình sang Bar/Pub hoạt động về đêm, chủ lao động buộc phải chấm dứt hợp đồng hoặc chuyển bạn sang vị trí khác phù hợp vì đây là môi trường cấm theo Điều 147.
Nhóm 2: Từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi (Khoản 3)
Pháp luật chỉ cho phép nhóm này tham gia để làm quen với lao động và kiếm thêm thu nhập một cách hạn chế.
Mở rộng: Danh mục "công việc nhẹ" thường bao gồm: biểu diễn nghệ thuật, vận động viên năng khiếu, các nghề thủ công truyền thống hoặc gói bánh kẹo.
Ví dụ thực tiễn: Một học sinh 14 tuổi có thể ký hợp đồng làm mẫu ảnh nhí hoặc vẽ tranh gốm tại các làng nghề truyền thống vào dịp hè. Tuy nhiên, em không được làm quá 4 giờ/ngày và chủ lao động phải đảm bảo việc này không làm em phải bỏ học.
Nhóm 3: Dưới 13 tuổi (Khoản 4)
Đây là nhóm đối tượng đặc biệt, cần sự bảo vệ tối đa.
Các công việc dành cho lứa tuổi này cực kỳ hẹp, chủ yếu là các hoạt động mang tính chất năng khiếu và nghệ thuật.
Ví dụ thực tiễn: Các diễn viên nhí tham gia đóng phim điện ảnh hoặc các thí sinh nhí trong các chương trình truyền hình thực tế. Việc sử dụng lao động ở độ tuổi này phải có sự đồng ý của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội địa phương và có sự giám sát của cha mẹ suốt quá trình làm việc.
Phân tích & Bình luận
Người quân nhân trước hết là một công dân, một cán bộ nhà nước. Do đó, trách nhiệm đầu tiên là thượng tôn pháp luật. Quân nhân phải nắm vững Điều 143 để đảm bảo trong đơn vị hoặc các dự án kinh tế mà quân đội tham gia không xảy ra tình trạng sử dụng lao động sai quy định (ví dụ: thuê trẻ em dưới tuổi quy định làm việc nặng nhọc).
Tại các đơn vị sản xuất kinh tế của quân đội, chỉ huy đơn vị phải kiểm tra nghiêm ngặt hồ sơ nhân thân, độ tuổi trước khi ký kết hợp đồng lao động, đảm bảo không vi phạm các ngưỡng 13, 15 và 18 tuổi như luật định.
Quân đội có chức năng là "đội quân công tác". Quân nhân thường xuyên tiếp xúc và hỗ trợ nhân dân tại địa bàn đóng quân.
Khi thấy tình trạng trẻ em bỏ học để đi lao động sớm tại địa phương, người quân nhân có trách nhiệm tuyên truyền cho phụ huynh về Điều 143 và những tác hại của việc sử dụng lao động chưa thành niên trái luật.
Các quân nhân làm công tác dân vận hoặc các chiến sĩ biên phòng có thể phối hợp với chính quyền địa phương để rà soát, nhắc nhở các hộ kinh doanh không được thuê mướn trẻ em dưới 15 tuổi làm các công việc nặng nhọc, độc hại, gây ảnh hưởng đến sự phát triển của các em.
Tại các đơn vị sản xuất kinh tế của quân đội, chỉ huy đơn vị phải kiểm tra nghiêm ngặt hồ sơ nhân thân, độ tuổi trước khi ký kết hợp đồng lao động, đảm bảo không vi phạm các ngưỡng 13, 15 và 18 tuổi như luật định.
Quân đội có chức năng là "đội quân công tác". Quân nhân thường xuyên tiếp xúc và hỗ trợ nhân dân tại địa bàn đóng quân.
Khi thấy tình trạng trẻ em bỏ học để đi lao động sớm tại địa phương, người quân nhân có trách nhiệm tuyên truyền cho phụ huynh về Điều 143 và những tác hại của việc sử dụng lao động chưa thành niên trái luật.
Các quân nhân làm công tác dân vận hoặc các chiến sĩ biên phòng có thể phối hợp với chính quyền địa phương để rà soát, nhắc nhở các hộ kinh doanh không được thuê mướn trẻ em dưới 15 tuổi làm các công việc nặng nhọc, độc hại, gây ảnh hưởng đến sự phát triển của các em.